In dankbare herinnering aan Henk Huisman BL

Het Verzetsleven in de oorlogsjaren 1940-1945
van een bijzonder dapper mens Henk Huisman,
drager van de Bronzen Leeuw en het Mobilisatie-Oorlogskruis.
Henk Huisman is op 24 januari te Rhoon op 90 jarige leeftijd overleden.

Zijn plechtige begrafenis heeft op 30 januari 2008 plaatsgevonden op de
Algemene Zuiderbegraafplaats te Rotterdam

Als veteranenhelper (Wim Elgers) van de vereniging Dragers Bronzen Leeuw en Bronzen Kruis, waarin ook opgenomen de Dragers van het Kruis van Verdienste en het Vliegerkruis, bracht ik op 28 januari 1997 een bezoek aan de heer Henk Huisman te Rotterdam. Henk is een boeiend verteller als het gaat over de oorlog 1940-1945 en het daar gedane verzetswerk. Het verdriet hem zeer, dat er thans mensen zijn die in het verzet hebben gezeten, verhalen rond strooien die geweld doen aan de werkelijkheid. Hij vind dat de geschiedschrijving correct moet blijven en op waarheid dient te berusten. Wat gedaan moest worden werd in groepsverband gedaan, alleen kan je nooit de hele koopvaardij vloot opblazen en die indruk wordt door een enkeling nog wel eens gewekt. Blijf eenvoudig en vertel de waarheid is zijn devies.

Tijdens het gesprek werd mijn aandacht getrokken door een artikel over Henk Huisman en de sabotageploeg, van de L.K.P. Rotterdam Zuid, dat geplaatst was in het Nieuws van de RDM 19^e jaargang, no. 6^, van juni 1981 en dat met bronvermelding overgenomen mag worden. Leden van onze vereniging en belangstellenden wil ik dit artikel niet onthouden, het doet alle eer aan de verzetsmensen van die tijd in het havengebied van Rotterdam.

^{“ Breng de “Westerdam” tot zinken!}

Henk Huisman, geboren op 4 juni 1917, kwam op 21 december 1938 in dienst bij de RDM als elektrisch lasser. Hij heeft in die functie nog veel gewerkt aan het artillerie-instructieschip Van Kinsbergen. 18 mei 1940 maakte een eind aan dit dienstverband als gevolg van de grote verwarring en ravage op en om de RDM in en na de eerste oorlogsdagen. Op 8 augustus 1940, het werk werd geleidelijk aan hervat, keerde ook Henk Huisman terug. Evenwel voor zeer korte duur, namelijk slechts twee dagen.

Reden: het ombouwen van lichters tot landingsvaartuigen voor de Duitsers stond hem niet aan. Hij heeft nog korte tijd een vrachtwagen gehad, doch voor deze gevorderd werd door de Duitsers had hij de wagen alweer verkocht. Op 22 februari 1941 ging hij naar WF, waar hij tot eind oktober 1944 in dienst bleef en daarna eveneens op eigen verzoek weg ging.

De heer Huisman woonde destijds op Rhoon. Al vrij snel kwam hij bij de L.O. terecht. De Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers. Vanuit die contacten kwam hij terecht in het verzetswerk van de LKP (Landelijke Knokploegen) op Rotterdam Zuid. In het bijzonder de sabotageploeg van de LKP Zuid.

Dit goed georganiseerde verzet ontving opdrachten van het geallieerde opperbevel. Het was het werk, waarin Henk Huisman zich thuis voelde. Niet vanwege het stoere, roekeloze of overmoedige, maar echt vanuit het diepst van zijn ziel en karakter. Het sterke rechtvaardigheidsgevoel kenmerkt ook nu nog deze bescheiden man. Tegen deze achtergrond werden goed voorbereide acties ondernomen tegen de bezetter. Met moed, trouw en vooral beleid.

De voorbereider en planner van de Sabotageploeg Zuid, Henk Huisman, kreeg kennis aan de familie Ketting in de Mijdrechtstraat. De heer A.B. Ketting was dokknecht bij de RDM. De familie Ketting werd een nieuw huis en haven voor de verzetswerkers. Vanuit de woning aan de Mijdrechtstraat zijn talrijke operaties ondernomen Veelal vanuit de Heysche haven. Thans is de heer Huisman nog actief lid van de vereniging Voormalig Verzet Zuid-Holland. Hij is tevens drager van de Bronzen Leeuw en het Mobilisatie-oorlogskruis.

Voor één van die stoutmoedige daden luidde de opdracht: “Breng de blokkadeschepen, waaronder de “Westerdam”, aan de pieren tot zinken, houdt de Waterweg open”.

Wij laten hem onderstaand graag zelf aan het woord over de geslaagde operatie de “Westerdam” tot zinken te brengen. Dit schip was voorbestemd om de Nieuwe waterweg hermetisch af te kunnen sluiten nabij poortershaven, in de buurt van Maassluis. Daar lagen al reeds diverse gezonken schepen, zodat slechts een smalle doorgang in het midden openbleef. Indien nodig zouden de Duitsers de “Westerdam” gebruiken als deur om deze opening voor scheepvaartverkeer te dichten. Als gevolg van de actie van de sabotageploeg LKP Zuid werd deze mogelijkheid de Duitsers ontnomen.

Meerdere pogingen om door te dringen in de zwaar beschermde Merwedehaven waren al gedaan. Zo ook in de nacht van 22 op 23 december 1944. Het ruwe weer dat in die nacht aanwakkerde, veroorzaakte grote golfslag die de twee kano’s met vier man overspoelde. Een ieder had een moeilijke weg om zwemmend naar de wal en toch weer bij de familie Ketting te komen.

In de nacht van 16 op 17 januari 1945 was weer een actie gepland vanuit de Heysche Haven. Als hoofddoel luidde de opdracht: breng de “Westerdam” tot zinken. Dit schip lag afgemeerd in de Merwedehaven, recht tegenover de RDM. Deze nacht was het goed donker, maar wel koud. Er werd gevaren met één kano. Als er op de rivier niet teveel water door golfslag zou binnenkomen, zou ook een poging gedaan worden om de “Borneo” te laten zinken. Dit schip lag verderop in de Merwedehaven.

Aanwezig waren zes man: Jan van der Waal, Gerard van der Meulen, Piet Roubos, Cor van Seters, wijlen Klaas Boender en ik. Piet bleef binnen, hij was zwaar verkouden. De vijf anderen brachten de kano, kleefmijnen en stens naar de waterkant. Hiervoor moest eerst een prikkeldraadversperring van de werf doorgeknipt worden. Dan werd de zaak op het terrein verkend. Zodra alles gunstig leek werd al het materiaal door de versperring heen gehaald en de kano te water gelaten. De plaats lag ongeveer ter hoogte van Courzand. Drie man zorgde ervoor dat alles gereed was voor de afvaart. De twee anderen gingen in de tweepersoonskano in de duisternis op weg naar de Merwedehaven.

Lichtbaken
Een gevaarlijk punt was het passeren van de Duitse Wasserschutzpolizei. Deze was gelegerd op het quarantaineterrein. Van daaruit hield men dag en nacht de haven onder controle. Om nu hun eigen standplaats en haven in de nacht terug te kunnen vinden, hadden ze een draaiend lichtbaken op hun aanlegsteiger gebouwd. Een klein soort vuurtoren. Aan de bovenzijde was het licht afgeschermd. Vanuit de lucht was het daarom niet te zien.

Het licht scheen alleen op het water. Al draaiend belichtte het even de rivier en de haven. We wisten met een beetje geluk ongemerkt te passeren. Op de rivier stond een ruwe golfslag en het was bar koud. Ondanks dit ongemak kwamen we in de Merwehaven Langszij de “Westerdam”. Onder het oog van de bewaking wisten we kleefmijnen te plaatsen. Deze tijdbommen, ze heten eigenlijk Limpets, lieten we aan een touwtje onder water zakken en brachten ze dan voorzichtig naar de scheepshuid toe. Een doffe, sterk gedempte klap betekende, dat ze aan de romp vastzaten.

Terug
Het belangrijkste was gebeurd. Van onze poging om ook de “Borneo” te laten zinken werd afgezien. Het was nu zaak om ongemerkt weer uit de Merwedehaven te komen. De Merwedehaven was nog afgeschermd met stalen drijvers waaraan netten hingen. Er was alleen een kleine opening voor kleine scheepjes, waarvan ook wij gebruik moesten maken om terug te peddelen. Een riskante zaak, maar onopgemerkt gelukte het ons op de rivier te komen. Op de terugweg kregen we opnieuw last van de golfslag. Desondanks keerden we behouden in de Heysche Haven terug.

Na alles, kano, wapens en restant limpets door de versperring heen bij de familie Ketting te hebben afgeleverd was er vreugde en blijdschap over de geslaagde actie en over hetgeen er nog zou gebeuren: het zinken van de “Westerdam”. Ketting vertelde ons toen, dat er die dag weer twee lichters met materiaal uit de fabriek van de RDM waren geladen. Eén was er al weggesleept op weg naar Duitsland. Hij vertelde, dat ook de bok “Titan” van WF bij de RDM lag om zware werktuigen in te laden voor Duitsland.

Al eerder was ons verzocht dit zo veel mogelijk tegen te houden. Immers door de ontmanteling verdween al ons materiaal naar de Heimat. Nog diezelfde nacht werd een plan gemaakt en gingen drie man, elk met een limpet en een pistool op pad.

Wachtpost
We moesten om de werf zelf te bereiken door twee versperringen heen. Dat lukte ongemerkt en op kousen slopen we door de half leeggeroofd scheepsbouwwerkplaats. Zo kwamen we langs de Geneeskundige Dienst bij de dokhaven. Even voorbij de steiger waar de bok lag stond een wachtpost. Tijdelijk trokken we ons terug in de bankwerkerij.

Toen de wacht later verder ging, ben ik via de steiger op een lichter geklommen en heb daar eerst een limpet geplaatst. Daarop ben ik terug gegaan naar de bankwerkerij, waar één van mijn vrienden op een afgesproken plaats zat. Ik heb toen de kleefmijn van hem overgenomen en ben later teruggegaan via de steiger, over de lichter naar de daar afgemeerde bok “Titan”.

Aanvankelijk was in het plan opgenomen om de bok op te blazen en dan te laten kapseizen, zodat hij geheel als verloren kon worden beschouwd. Daar zijn we echter van afgestapt. Men hoopte dat de geallieerden eerder een poging zouden doen om Noord Nederland te bevrijden en dan moest men toch ook over een bok en wat bergingsmateriaal kunnen beschikken. Daarom werd afgezien van de manier van algeheel verlies! Dit hield in, dat een dergelijke bok met zijn hoge constructie rechtstandig tot zinken moest worden gebracht. Om dit te doen slagen moet je wel goed weten waar je de tijdbommen plaatst; onder water op een paar goed bepaalde punten.

Kapseizen
Om plusminus 2.15 uur middernacht werd de eerste lading onder water aan de achterzijde geplaatst. Toen ik terug wilde gaan stond er een wachtpost bij de steiger. Na korte tijd begaf deze zich richting Geneeskundige Dienst. Even later heb ik via de steiger de andere limpet van mijn vriend opgehaald en opnieuw via de lichter een tweede limpet onder water aan de ponton van de bok geplaatst. Tussen de eerste en de tweede zat een speling van ongeveer tien minuten.

Aangezien ze op dezelfde tijd waren afgesteld zouden ze dus ook circa tien minuten na elkaar exploderen. Langer mocht niet, want anders kon de bok nog kapseizen. De tijdslimiet van de limpet aan de lichter was korter gesteld, namelijk plusminus viereneenhalf uur. De limpets aan de bok stonden afgesteld op een tijdslimiet van ongeveer negen uur. We keerden behouden bij de familie Ketting in de Mijdrechtstraat terug. We konden met blijdschap uitzien naar het resultaat van beide acties.

Brief
Op 17 januari 1945 werd de bok versleept naar de ketelmakerij. Toen hij daar klaar lag voor het verladen van de fabrieksinventaris explodeerde de lading van de lichter. Deze zonk onmiddellijk in de dokhaven. De schipper en zijn bemanning van de bok werden per brief in kennis gesteld welk onheil de bok stond te wachten en dat ze vanwege hun eigen veiligheid na kwart over elf aan de wal of bovendeks moesten verblijven. Ze namen het ter harte. Maar na het zinken van de lichter klonken om circa kwart voor elf tot vijf voor elf bij de “Westerdam” drie explosies.

De kleefmijnen werkten prima en scheurden de scheepshuid open tot grote ontsteltenis van het hele Duitse havencommando. Het schip zonk met zijn 4000 ton zand als ballast snel naar de bodem van de haven. De “deur” van de Nieuwe Waterweg zat muurvast en onbruikbaar aan de grond.

Al dit gebeuren was voor het personeel van de Titan een teken aan de wand. En terwijl de tijd draaide en men om twaalf uur op weg was gegaan met zijn pan om de zogenaamde gaarkeukensoep of brandnetelsoep te halen, sloegen de kleefmijnen kort na elkaar af en sloegen twee gaten in de drijvende bok. Eerst helde deze sterk over, doch zonk daarna rechtstandig op de bodem van de rivier. De bovenbouw met de grote stalen arm stak boven water uit. Ook die nacht en nog vele daarna hebben de Duitsers wel ervaren, waar je met moed, beleid en trouw als verzetsvrienden toe in staat bent”.

Rapport havensabotage in de Rotterdamse haven 1944 - 1945.
Een aantal zeeschepen waren bestemd als zgn. “block-ships”, om de maasmonding te versperren.

In de havens van Rotterdam werd door de K.P. ± 62000 ton aan scheepsruimte tot zinken gebracht. T.w. 4 zeeschepen, 21 groote binnenvaartuigen, en 1 drijvende bok. Westerdam 12000 ton, Borneo 10000 ton Schönveld 10000 ton en de Hansa 10000 ton.

Na het tot zinken brengen van de Schönveld, Hansa en de Borneo werd het volgende felicitatie bericht van de Britse Admiraliteit ontvangen: From A. Admiralty, to resistance Rotterdam. Please convey to all cocern our appreciation for the exellent work of sinking three, repeat three blockade-ships in your ports and thereby denying their use for the enemy..

Van Prins Bernhard werd na het zinken van het M.s. WESTENDAM en de BOK - TITAN- eveneens een felicitatie bericht ontvangen: “My sincerest congrulations with your fine bit of work. We are proud of you. Prince Bernhard.”

De heer Huisman werd op 14 juni 1950 de Bronzen Leeuw toegekend door Hr. Ms. Koningin Juliana wegens:

“Heeft zich door het bedrijven van bijzonder moedige en beleidvolle daden in de strijd tegenover de vijand onderscheiden door tijdens de bezetting van Nederland, behorende tot de sabotageploeg K.P. Rotterdam-Zuid, als één van de naaste medewerkers van de leider van deze ploeg, onder uiterst moeilijke omstandigheden en met gevaar voor eigen leven de door de Britse Admiraliteit gegeven opdrachten om schepen, welke van groot belang voor de vijand waren, met magnetische tijdbommen in havens van Rotterdam tot zinken te helpen brengen.

In het bijzonder:

1. door begin October 1944, nadat hij reeds aan eerdere pogingen daartoe had deelgenomen, de twee 10.000 tons koopvaardijschepen “Schönveld” en “Hansa” op bijzonder beleidvolle wijze tot zinken te helpen brengen, daarbij steeds zeer goede aanwijzingen door zijn plaatselijke bekendheid aan zijn leider en twee andere medehelpers te geven, waarbij hij gebruik maakte van een sloep van de Kriegsmarine.

2. door begin December 1944 deel te nemen aan een poging on de “Borneo” tot zinken te brengen, bij welke poging twee Duitse officieren alarm maakten en hij bij dezen moest komen, waarbij hij nog juist tijd had zijn tijdbommen tussen platenrekken te plaatsen.

3. door eveneens begin December 1944 drie lichters, geladen met ijzer, staal en afsluiters, welke naar Duitsland zouden worden gesleept, na daaraan op listige wijze zijn tijdbommen te hebben aangebracht, tot zinken te brengen.

4. door op 17 januari 1945, na eerst aan enkele vergeefse pogingen daartoe te hebben deelgenomen, de “Westerdam”, welk schip in de Merwedehaven lag en gedeeltelijk was volgestort met beton teneinde door de vijand als blokkade-schip in de Nieuwe-Waterweg te worden gebruikt, op gedurfde wijze tot zinken te helpen brengen en daarbij de springladingenpersoonlijk aan te brengen.

5. tenslotte door daarna deel te nemen aan het laten zinken van de grote bok “Titan”, gelegen in de haven nabij Schiedam.