|
ALLE HENS
In het scheepsjournaal staat te lezen:
5 u.30 Overal. 6 u.00 Ochtendschaften. 6 u.30 Baksgewijs
z.i. ap. Aanvang scheepswerkzaamheden. Poetsen en
opknappen. Schilderen binnen en buitenboord. 8 u.00 vlaggenparade. Hijsen vlag. 08 u.00 Tweede
onbijt.
Kleden in Zondags tenue. 09 u.00. Alle Hens voor de
Boeg....
Kort en zakelijk zijn de verrichtingen van de dag aan
boord van de oorlogsbodem opgetekend.
Het zijn voor de Marineman allemaal bekende uitdrukkingen,
omdat ze onafscheidelijk verbonden zijn aan de
scheepsdienst, die een vaste dagindeling kent, vanaf het
moment, dat het scheepsvolk met overal uit kooi rijst,
totdat het weer kooien af is geweest en iedereen zich ter
ruste heeft begeven.
Dingen van alle dag spelen zich af in de regelmaat van de
klok en worden in de karakteristieke marinetaal door de
officier van de wacht na afloop van zijn dienst
ingeschreven in het scheepsjournaal.
Hij kan het wel dromende doen, omdat het een vast cliché
is, iedere dag hetzelfde liedje, totdat er iets bijzonders
is voorgevallen, dan moet daar even de nodige aandacht aan
worden besteed.
En wij willen dit nu voor een ogenblik met hem doen
wanneer daar neergepend wordt "Alle Hens voor
de Boeg".
Na het tweede ontbijt werden die morgen de witte hemden
met de braniekragen en de lange broeken aangetrokken,
terwijl officieren en onderofficieren aan dek verschenen
in de witte jas toetoep.
Even voor negenen kondigt de schipper d.m.v. fluiten en
rondpraaien aan dat het tijdstip is aangebroken, waarop
een ieder zich voor de boeg moet begeven, dat wil zeggen
aantreden op het halfdek zijnde de enige plaats aan boord,
waar zoveel volk tegelijk kan worden verzameld.
Het commando "Geeft acht" weerklinkt uit de mond
van de eerste officier, de Commandant is in aantocht, die
eenmaal staande temidden van zijn mannen, hen
categorie-gewijze toespreekt met: Officieren,
OnderOfficieren en Korporaals en Manschappen.
En dan wordt een belangrijke boodschap of mededeling
uitgesproken, die meestal bedoeld ' is als te zijn gericht
aan ieder lid van de bemanning persoonlijk van hoog tot
laag, dus bestemd voor alle Hens".
Deze term "Alle Hens" is een van de zeer weinige
Engelse uitdrukkingen (all Hands) die in het Nederlands
omgezet bij onze scheepvaart is blijven voortbestaan en
als officiële term nog steeds bij de Koninklijke Marine
wordt gebruikt.
Alle Hens aan dek, alle hens bij de takels, alle hens voor
de boeg betekent dan ook dat al het volk aan dek of bij de
takels of voor de boeg moet komen, met uitzondering van
diegenen die uit dienstoverwegingen niet aan de gegeven
order kunnen voldoen.
Het is dus een opdracht, een order, net zo goed als
"Baksgewijs". Geldt het hier een aan- treden van
de manschappen divisies of baksgewijs, bij het aantreden vóór
de boeg dienen alle opvarenden zo mogelijk op het appèl
aanwezig te zijn. Dit voor de Boeg komen is letterlijk
opgevat niet goed uitvoerbaar, omdat dan eigenlijk vanaf
het voorschip een duik te water zou moeten worden
ondernomen en dit is beslist niet de bedoeling al geeft
dan in geestelijke zin de voor de boeg gehouden toespraak
van den Commandant meestal een ieder wel een opfrissing
of opwekking.
Men bedenke echter, dat het woord boeg een verbastering is
van "boog", waarmede op de oude zeilschepen de
afscheiding werd aangeduid tusschen het verblijf van het
scheepsvolk, dus "vooruit" en verblijf van de état
major, ofwel "achteruit".
Een andere verklaring, welke voor wat betreft de
plaatsaanduiding op hetzelfde neerkomt, is de volgende. Op
de Spaanse Galjoenen was vlak voor de campagne een boog
aangebracht, waaraan het altaarlicht was opgehangen. Bij
een kerkdienst, toespraak van de kapitein enz. trad dan de
bemanning voor die boog aan.
Tegenwoordig kiest men bij een alle hens voor de boeg aan
boord van een oorlogsschip of inrichting aan de wal de
daarvoor meest geschikte plaats uit. Aan boord kan het dus
zijn het halfdek of de bak doch even goed en dit komt nog
al eens voor, het achterschip.
Wáár echter de gebeurtenis, welke steeds een min of meer
plechtig karakter draagt, ook geschiedt, en al is het oude
fregat met zijn zeilen en donderbussen vervangen door het
moderne oorlogsvaartuig, het alle hens voor de boeg heeft
in zijn wezen geen verandering ondergaan.
Nog steeds komt hierbij het gehele schip op de been, van
hoog tot laag, om aan te horen wat hun chef te vertellen
heeft.
En dat is dan niet zomaar een vergadering of bijeenkomst,
waar men naar eigen genoegen heengaat. Nee! Het voor de
boeg komen is een plicht voor iedere Marineman. Plicht om
de oren goed open te zetten en zich staande, geschaard om
den leider, luisterende naar hem aan wie men is
toevertrouwd, ernstig rekenschap te geven van het
gesprokene; van de woorden, die in hun algemene strekking
toch ook direct gericht zijn tot een ieder persoonlijk.
Hetzij dat dit is een aansporing of opwekking van den chef
tot de onder zijn bevelen staande militairen Der Zeemacht,
hetzij een boodschap of order van hoger hand, welke door
de Commandant wordt voorgelezen.
1946- Wapenbroeders.
|