Van Sinterklaas, Hollywood en 13 admiralen

Wij hadden altijd gedacht dat de kust van Californië het summum moest zi.jn van warmte, zon, sun-kissed-sinaasappelen en velerlei strandgeneugten, Dat viel niet zo erg akelig tegen, alsmaar kou, mist, regen en andere droefheid; winter is daar óók winter, tot en met. Maar goed, we stoomden op een goede ochtend San Diego binnen, een grote Amerikaanse marinebasis, en aan het begin van het vaarwater dat op de haven uitloopt, langs een inmens groot militair vliegveld, waarop honderden toestellen van grote amphibie-vliegtuigen tot jets toe, kwamen de actieve consul der Nederlanden Mr. Van Eeghen. een Rear-Admiral, die later een hoofd vlootpredikant bleek te zijn, een havenloods en andere autoriteiten aan boord.

Het afmeren langszij de Broadway-pier was een gebeurtenis op zichzelf. Er stond een complete Mariniersband aangetreden in fraaie uniformen, die na het spelen van de volksliederen vele vrolijke wijsjes liet horen en onze eigen Marinierskapel behoorlijk concurrentie aandeed. Slechts bij bijzondere gelegenheden trad deze band op en we voelden ons dan ook zeer vereerd. dat dit bezoek tot zo'n bijzondere gelegenheid gerekend werd.

Het was typisch een dag vol verrassingen. wat ook wel aardig klopte met de datum; het was nl. precies 5 December.

Tijdens het koffiedrinken verscheen Sinterklaas himself, vergezeld door een zeer zwarte Piet (de moderne vervoerstechniek staat nergens meer voor. tegenwoordig), om toezicht te houden op het uitdelen van de Marcandi-Sinterklaas-pakketjes door de zeuntjes en na vermaand en geprezen te hebben waar dit nodig was, vertoonde "Zijne Hoogwaardige Excellentie" zich aan het dek om genadelijk de Amerikaanse persfotografen in audiëntie te ontvangen. Toen later op de dag de avondbladen uitkwamen, was de hele jeugd van San Diego weer volledig bekeerd tot het geloof aan het bestaan van de algoede Sint en zijn Zwarte knecht.

Overigens vielen die Marcandi-pakketten behoorlijk in de pul en alle hens deed zich ruim te goed aan Groninger kruidkoek en Edammer kaas, vooral van dit laatste hebben de Yanken met recht geen kaas gegeten.

Zoals gebruikelijk in een buitenlandse haven waren er weer de nodige cocktail party's voor commandant en officieren en op de party aangeboden door de U.S. Navy traden ter onze ere zegge en schrijven 13 admiraals aan. Na deze party praten we niet eens meer tegen alles wat kolonel of lager is.
Met een schout bij nacht willen we eventueel nog wel een borrel drinken, maar hij moet niet denken. . . . enfin, straks in Holland zullen we wel weer snel bij moeten draaien want anders .... !!

San Diego werd in 1542 door een Portugese zeekapitein als eerste plekje van Californie ontdekt en door ons werd dit anno 1953 nog eens dunnetjes overgedaan, Daarbij werd de steeds dichterbij komende tbuiskomst scherp in liet oog gehouden en de voor- en nadelen van zwart nylon ondergoed, langspeelplaten en nylonkousen werden zogezegd breed uitgesponnen.

De Y.M.C.A. met haar uitgebreide faciliteiten stond weer geheel ter onzer beschikking en de bals voor meerder- en minderjarige schepelingen, met al dan niet gechaperonneerdc meisjes, werden druk bezocht.

Een aantal bijzonder ondernemende lieden onder aanvoering van onze onvolprezen arts maakten per luxe Greyhound-bus een tocht door het schitterende landschap van Californië met als einddoel de bedevaartplaats van onze moderne "cultuur", Hollywood. Zij woonden daar een grandioze radio-show bij. Er werd ook gepassagierd, maar daar het Zondag was zaten de film- en andere sterren natuurlijk allemaal achter het koppie koffie-na-de-kerk.

Wel kwamen ze 's avonds weer terug aan boord met één of ander roddelverhaal over Jane Russel, die in de knijp zou zitten vanwege een aanrijding met haar Cadillac Super de Luxe onder bezwarende omstandigheden, maar dat leek ons wat gezocht. Trouwens al ben je maar een paar uur in Hollywood, je krijgt er toch een tik van te pakken en daar zullen zij dan ook wel last van gehad hebben.

Goed, met dit verblijf te San Diego zaten onze bezoeken aan de States er weer op en dankbaar voor alles wat we gezien en beleefd hadden en in de hoop weer terug te keren. Erg optimistische figuren praten al weer over "scheepjes ophalen" in Amerika, na het verlof, vertrokken we voorgoed uit het land van Uncle Sam om vervolgens om de Zuid, de zon, de tango's, de rumba's en de rum op te zoeken.

"Manana, is sure enough for me"

Langzaam draaide het schip bakboord uit en stoomde daarna de prachtige baai van de Mexicaanse stad Acapulco binnen. Het was de laatste dagen aanzienlijk warmer geworden en, wederom in tropentenue, genoot een ieder van de warme zon, het schitterende uitzicht met de magnifieke hotels die als ware sprookjespaleizen tegen de bergen opgebouwd waren en we zagen onszelf al op de mooie terrassen zitten achter een Tom Collins of een koud pijpje.

Wie ook van dit alles genoten, waren schone, schaars geklede jongedames die in of achter (op waterski's!!) razend snelle motorbootjes om het schip stoven en ons vriendelijk toewoven. Heerlijk land, dat Mexico! Waar zou je je zorgen over maken; de zon schijnt iedere dag, je ontbijt, de lunch en diner groeit overal langs de weg en morgen is er weer een dag, "Manana, is sure enough for me",

Nu kun je beter als heer der schepping geboren zijn hier in Mexico dan als lid van het zwakke geslacht, de mannen met de bekende sombrero's op en grote pistolen achteloos achter op de heup, zitten of dutten wat in de schaduw, of bespelen de guitaar; de vrouwen sjokken in het heetst van de middag voort met zwaar beladen ezeltjes en het is hun aan te zien dat een vrouw die haar gloriejaren achter de rug heeft, en dat gaat vrij snel in dit klimaat, weinig meer van het leven te verwachten heeft.

Tja, en wat ons betreft, "Il Capitana del Fregatta della Marina Hollandesa" en zijn officieren woonden een zeer geanimeerde cocktail party bij ten huize van Hare Majesteits Gezant Mexico en de volgende dag een zeer uitgebreide lunch aanboden door de Mexicaanse Marine- en Legerautoriteiten. De lunch werd geserveerd in een van de schitterende hotels, door insiders in het mondaine badplaatsleven als de me luxueuze ter wereld beschouwd worden.

Het was dan ook weldig, En daar de conversatie met de diverse generaals, admiraals en andere hoge officieren sterk vereenvoudigd werd do het feit, dat geen van ons Spaans sprak, kon alle aandacht gegeven worden aan de exquise lunch en het betoverende zicht vanaf het terras, waar gegeten werd, op de vele zon terrassen en zwembaden, welke door hun vorm, aanleg en kleur sterk aan de schilderijen van Picasso en z'n maatsmaten de denken. (Deze laatste opmerking was echter geenszins van toepassing op de stoffering van eerdergenoemde terrassen en zwembaden, integendeel!!!) Janmaat leerde Tequilla drinken met zout (,n citroen en de wat melancholieke maar toch fassinerende Mexicaanse guitaarmuzick waarderen. Er werd veel gezwommen en zelfs de gebruikelijke bustocht door het ruwe, maar zeldzaam mooie Mexicaanse landschap, stond op het prograrmma. Zo vloog dit verblijf te Acapulco voorbij, veel te snel naar onze zin, en uit de klanken van het weemoedige:"Vaya con dies, ma fié da" in ons achterhoofd, stonden we aangetreden op de meerrol om weldra de zonnige baai achter ons te laten.

We voeren hierbij nog vrij dicht langs het huis van de gezant en na voor hem front gemaakt te hebben, werden we door zijn hele gezin enthousiast van uit de tuin en vanaf het balcon toegewuifd.

Weer in open zee gekomen, ging het verder om de Zuid langs de kust van Centraal Amerika.

Kerststemming in Panama

Weet U hoe de hoofdstad van Brits Honduras heet, hoeveel Staten Centraal Amerika telt? Wel, dat wisten wij ook allemaal niet, maar op de grote overzeiler in de walegang bij kapper en kleermaker waarop "hoeveel-mijl-al" en hoeveel-mijl-nog" door een pientere RAPP 1 scherp bijgehouden, stond dit allemaal keurig aangegeven. Zorg, dat je erbij komt, je kunt je aardrijkskunde nog eens ophalen en de cowboy-hap mocht er ook wezen. (Dit laatste alleen voor ingewijden!!)

Enfin, op een goede ochtend lagen we in de stromende regen ten anker voor de ingang van het Panama-kanaal. Het pleegt daar maar twee dagen per jaar te regenen (net zoiets als de zomer in Nieuwe Diep) en pakweg, dat wij juist op zo'n dag door het kanaal moesten.

Men spreekt wel eens over de zeven wereldwonderen, nu als U het ons vraagt, is het Panama kanaal het achtste wereldwonder. Een formidabel staaltje van menselijke techniek; sluizen, waarin het water in 3 minuten 5 meter stijgt, (per schip wordt dan 9000 m3 water verplaatst), motorloc's, die het schip door de sluizen trekken, sneller en efficienter dan wanneer het schip dit op eigen kracht zou doen, en een systeem van beloodsing door het kanaal met walky-talky's, waardoor ongelukken practisch uitgesloten zijn, De tocht door het kanaal, dat soms dwars door een bergrug loopt, en dan weer over verdronken steden en land, bracht ons het nodige respect bij voor de mensen, die dit grootse project aangedurfd en doorgezet hebben. Dat het niet zonder mensenlevens gegaan was, bewezen de vele grafstenen overal langs het kanaal.

Uiteraard was er een levendig scheepvaartverkeer door het kanaal en het fluitsignaal "schip salueert" vanaf de brug was niet van de lucht.

's Avonds laat passeerden we de sluizen, die toegang gaven tot de Atlantische Oceaan, welke opgeluisterd door een schitterende Kerstversiering en het spelen van stemmige muziek, ons duidelijk de indruk gaven, dat we weer bekender streken naderden. 'sNachts werd olie geladen en daarna stoomden we The Blue Caribian op, een vlak zeetje en zoele wind, terwijl de contouren van de Panamese kust scherp afstaken uit het volle maanlicht; "varen is vechten", soms!!

Isla, Piscadera en Pareira

Het weer bleef mooi en het varen in deze streken was een voortdurend genoegen. In de prille ochtend van de 24e Decemher maakten we rendez-vous met Hr. Ms. "Van Speyk", die ons onmiddellijk een seintje stuurde, waarna we samen, geformeerd in kiellinie, de laatste mijlen, die ons nog restten van Curacao 'n Kerstfeest-aan-de-wal, aflegden. De Verbindingsclub kon het uiteraard niet nalaten om enige gemeenschappelijke oefeningen te houden, maar toen dit achter de rug was, voeren we het Schottegat binnen, maakten front voor de erewacht op het waterfort, en kwamen ogen te kort om het vrolijke en kleurige gedoe op beide oevers te bekijken.

Vooral de reclameborden met Hollandse teksten en de typische Hollandse stijl van de vele houten huisjes deed na zoveel maanden weldadig aan.

Het geheel deed sterk denken aan een stadje als Zaandam, waarbij dan voor de molens langs de Zaan, palmbomen gesubstitueerd dienen te worden en waarbij het kleurengamma, een paar octaven hoger ligt. Om het maar eens eerlijk te zeggen, we waren een klein beetje sceptisch en wat bang, dat na een jaar op eigen doft gevaren te hebben en in het buitenland voor paradepaardje en feestvarken gespeeld te hebben, de aanpassing in een volledig Hollandse milieu niet zonder enige schokken gepaard zou zijn gegaan.

Niets was echter minder waar, de geweldige service, de enorme hartelijkheid en gastvrijheid, die we van alle kanten ondervonden mochten enige naam hebben, het feit, dat in een dag tijd en nog wel voor Kerstmis, aan al onze wensen en verlangens werd voldaan, dat op het halfdek 's avonds een levensgrote Kerstboom compleet met verlichting en cadeautjes (een originele Zippo - lighter chaquede-man) stond en in de kombuis de appelmoes met kip voor de volgende dag werd klaargemaakt, het feit, dat nagenoeg iedereen aan boord de Kerstdagen in een huiselijk milieu heeft kunnen doorbrengen, kortom al deze feiten spreken voor zichzelf Kerstboom, Zippo, kip, appelmoes, allemaal gratis voor niks van de bevolking van Curacao, welke burger heeft het?

Het regende uitnodigingen, de hele dag door, voor diners, cocktailparty's, beachparty's en ga maar door. Op de beide Kerstdagen reden de auto's op de kade van de Nieuwe Haven af en aan: Jk wilde graag 4 matrozen meenemen", "Heeft U nog 3 matrozen uit Limburg?", kortom, links en rechts werd Janmaat bij z'n kuif gepikt en aan gastheren en gastvrouwen voorgesteld en in dure auto's gestopt.

's Avonds aan de valreep kwamen de verhalen; Jk mocht de kinderen in bed stoppen", "Mijnheer zette de jeneverfles op tafel en zei: doe maar net of je thuis bent". Verder commentaar is, dunkt me, overbodig. Sommige hadden familie of kennissen op de Isla, anderen gingen naar maten op de basis Pareira en aan het strand bij Michielsbaai en Piscadeira werd door de "tired heroes of the Korean battle field" een welverdiende rust genoten. Ook de rust en de stilte in de kerkgebouwen tijdens de verschillende kerkdiensten waren voor velen weer een bijna nieuwe en kostbare sensatie.

Zo vierden we het Kerstfeest in het buitenland, deze zeer bijzondere dagen op Curacao zullen we niet licht vergeten.

"Drinking rhum (and coca-cola)"

Wel, Trinidad was niet goedkoop, maar de rhum-cola's waren er best en de muziek uitstekend. Lag het oorspronkelijk in de bedoeling, dat we slechts 3 uur in Port of Spain bleven, door moeilijkheden aan de ketels werd dit 10 dagen en we hebben er van geprofiteerd! Het is een schitterend eiland met prachtige baaien en stranden en in de stad konden we 's avonds de originele steelbands (waarvan de instrumenten louter en alleen uit hele of halve oliedrums bestaan) en de calubse zangers bewonderen.

Op Oudejaarsmiddag waren we binnengelopen en 10 dagen later lieten we op de kade een aantal goede en bedroefde vrienden achter. Officieren en onderofficieren hadden een tweedaags bezoek gebracht aan "Point-fourteen" een Hollands-Brits olieveld van de BPM, waaraan een zeer interessante excursie langs boortorens en raffinaderijen, een uiterst gezellige dansavond en de grote gastvrijheid van de BPM-mensen, de nodige luister bijgezet hadden.

Bé Bé met R, dat is bruine bonen met rijst

Trinidad, Paramaribo, il ny'a qu'un pas, toch veranderde het geestelijk klimaat terdege, we waren te gast bij de Koninklijke landmacht, we kregen direct na aankomst bezoek aan boord van een levend stuk traditie in de Marine, te weten de onvol prezen "Marine Bet" die alle officieren de hand kwam drukken en zich verder bezighield met het wasgoed en het morele heil van Janmaat En zo werd dan tenslotte de laatste excursie van deze trip gemaakt, na de heetwaterbronnen en het stadsschoon van Tokio, tijdens het verblijf in Japan, na de stranden van Hawai, de filmsterren in Hollywood, de olie in Trinidad, nu als laatste de bauxiet in Suriname. Dit, bijna volledig mechanische, bauxietbedrijf was zeer leerzaam en de verversingen na afloop in de grote cantine vielen er best in.

De KL. spande zich bijzonder in, om het ons naar de zin maken en de, verhouding KL-KM was dan ook prima, men voetbalde, men zwom, men was gast aan boord en op het PrinsBernhard Kamp, kortom, men amuseerde zich kostelijk. Vele detachementen soldaten van stoot- en andere troepen werden aan boord rondgeleid. En zetten zodoende voor het eerst en vermoedelijk ook wel voor het laatst voet aan dek van Harere Majesteits schepen van oorlog. Dat was dan Suriname, een land met zeer veel mogelijkheden en uitermate vriendelijke, vrolijke bevolking, het land van B,B,met R, dat is bruine bonen met rijst. (Max Woisky zal u daar alles over kunnen vertellen.

De Laatste loodjes

Voor ons gevoel, waren we na deze haven al bijna thuis, al hadden we dan nog een behoorlijke mep Atlantic, Kanaal en Noordzee voor de boeg. Het weer bleef voorlopig prima en op St. Vincent was het nog steeds tropentenue geblazen, er werd olie geladen en verder een levendige ruilhandel bedreven; we ruimden onze oude plunje op en de eilandbewoners hun overtollige kippen. Overal aan boord kon men levende kippen in kratten en dozen aantreffen, en het geluid, dat een kip pleegt wanneer zij het tijdelijke met het eeuwige c.q. de braadpan, verwisselt, werd voor een vertrouwde klank aan boord.

Over levende have gesproken: de toch al niet onaanzienlijke fauna aan boord van ons fregat onderging in Paramaribò de laatste uitbreiding, 5 apen en 2 papegaaien werden in de sterkte opgenomen en een KPL werd belast met het toezicht en onderhoud van deze apenbak, die de shelter van kanon 2 als verblijf kreeg toegewezen. Iedere middag was het passagieren voor de heren, uiteraard aan de lijn gehouden door de respective eigenaars. Nadat de laatste brieven geschreven en ontvangen waren, de laatste ansichtkaarten naar de kinderen van de Heemskerkschool verzonden waren, werden de laatste loodjes gewogen, En koud dat het werd! Regen, hagel -en sneeuwbuien, zwaar weer, dat alles riep ons in Europa een, hartelijk welkom toe. Alle hens bleef dan ook zo veel mogelijk beneden deks, zwaar in de weer met koffers pakken, souvenirs tellen en lijvige douaneformulieren invullen. Bij Dover kwamen we eindelijk in het zo zeer begeerde hoge druk gebied, de wind nam af en de zon maakte de vrieskoude zeer draaglijk. Ja, en toen kwam eindelijk de vaderlandse kust in het zicht, voor hen, die goede ogen hadden wel te verstaan.

Zo vanuit de zee maakt ons goede land geen bijster imponerende indruk en toch stond en bleef iedereen naar dat brokkie duinzand te kijken, waarachter we huis en haard wisten en velen, die lang en verlangende naar ons uitgekeken hadden.

Het zou wat boud zijn te beweren, dat onze thuiskomst zonder enige hapering verliep, maar uiteindelijk, en wat doen die paar uur en deze laatste moeilijkheden er toe na 15 maanden in den vreemde; uiteindelijk lagen we toch in de sluizen van Ijmuiden en na het bezoek aan boord van CZM, stoomde het schip vol met moeders, echtgenoten, verloofden, vaders, broers en zusters en gezellig volgeladen gingen we met zijn allen naar Amsterdam.

Tenslotte kwamen we in de Coenhaven, waar het ook weer zwart van de mensen stond, en nadat de ijsbrekers het ijs in de haven gebroken hadden, meerden we af: "terug van weggeweest", 50.000 mijl, een oorlog, een wapenstilstand en wereld reis achter ons en een grandioze verloftijd voor de boeg.

Is het een wonder te noemen, dat ons goede oude fregat in no time eenzaam achterbleef met slechts een kleine bemanning, zich warmend om een potkacheltje, een papagaai en wat verkleumde apen aan boord.

Epiloog

Dit was het einde van onze reis en tevens is dit het moment waarop schrijver van dit reisjournaal aan het eind van zijn latijn is en afscheid meent te moeten nemen van U lezer of lezeres. Hij wil dit echter niet doen zonder U allen te hebben bedankt voor Uw medeleven met het wel en wee van ons fregat en zou willen besluiten met het onderstaande gedicht, dat hij opdiepte uit een "Alle Hens" van de Canadese Marine en dat naar zijn mening een goede samenvatting en een waardig sluitstuk van het reisjournaal van Hare Majestelts Fregat Johan Maurits van Nassau mag zijn.

W.S.

"THE JOB OF THE NAVY"

"This is the job of the Navy
to keep the sea-lanes clear
that the ships may ply
neath a cloudness sky
and an even course may steer;
that the trade, wich is your life and my life
may move as the Lord ordained
on the waters face
from place to place
unhampered and unrestraind.

This is the job of the Navy
to guard the edge of the land
to the oceans to go
and encounter the foe
by sea to make the strand
that the sleep of the child may be
and the mothers be deep and sound
for the certain fact
that no alien act
shall disturb our country’s ground

This is the job of the Navy
to dare the raging gale
to’challenge the might
of the storm’s height
and the follow the raiders trail
to hold the great tradition
of the men, who made us free
to sail in the wake
on the restless, heaving sea.

So pray for the men of the Navy
as they guard your freedom yet
as they guard your life
in peace or strife
cold and tired and wet
think of the job of the Navy
and as you do so, pray
thats the years ahead
may be free from dread
thats the Navy’s here……to stay.

CDR (SB) William Strange C.B.E. R.C.N.