Noodlanding in de Pacific

Een van de verhalen uit de "Vliegende Hollander" nr 6 juni 1962. door Corn.Z.A.Beek.

De foto's in dit artikel zijn uit de nalatenschap van Johan Wiessenberg -
boordwerktuigkundige van de DX-3 en welwillend afgestaan door de familie.

< Johan Wiessenberg

 

De onfortuinlijke adjudant

In alle vroegte die morgen startten met tussnpozen enkele vergrijsde Dakota's van de vliegbasis. Het was zaterdag weliswaar,doch een lange vliegdag wachtte hen: in die enerverende dagen kon men het luchttransport nauwelijks aan.

De ochtenduren vervlogen zonder bijzondere gebeurtenissen. Het weer in het vlieggebied was niet mooi,maar noch de piloten van de militaire transportkisten,noch die van de Kroonduif-lijntoestellen zagen daar aanleiding tot ongerustheid in. Zij vlogen door,ieder volgens hun eigen schema.
Tegen het middaguur veranderde de situiatie echter. Jeffman,het vliegveld van Sorong, meldde een wolkenbasis van 500 voet met slecht zicht in matige tot zware regen. In de verschillende vliegtuigen keken de bemanningsleden elkaar eens aan. Dat zou wat extra zweetdruppeltjes gaan kosten.


De X-3 in betere tijden.

De X-3 was- op weg van Rendani naar Sorong- op een tienduizend voet boven de Kebarvlakte in enkele zware onweersbuien terecht gekomen. De turbulentie er in was zo sterk dat de kist zonder meer naar dertiendduizend voet werd opgetuwd. De eerste vlieger,luitenant Oellers,verlegde zijn koers over stuurboord en zette een daling in. Met dit weer kon je beter de bergen van de Vogelkop kwijt zijn,en de ruime Pacific onder je weten. De luitenant Bieger was inmiddels met de X-4 in de buurt van Jeffman gekomen. Op een 500 voet cirkelde hij rond in de zware regen,zoekend naar het veld. De verkeersleider probeerde het toestel op gehoor binnen te loodsen,doch iedere keer opnieuw werd het veld gemist. Door de flarden heen zag de bemanning plotsteling het stadje Sorong onder zich.Toen was het nog maar "a piece of cake",de koers hiervandaan naar het op een eilandje gelegen Jeffman was bekend! Even later stond ook de X-4 op de grond naast de inmiddels reeds gearriveerde X-10 en de Kroonduif JZ-PDD.

Nu de X-3 nog

Deze was inmiddels onder het wolkendek uitgekomen en had niets dan zee onder zich. De tweede vlieger,kapitein Onnen,probeerde het radio-kompas op het baken van Sorong af te stemmen.
Een enkele keer kwam wel de identificatie door de koptelefoon,maar het kompas zelf reageerde niet. Op gegist bestek werd een nieuwe koers voorgelegd. Onophoudelijk kletterde de regen tegen de ruiten. Eensklaps doemde uit de watermassa land op,het leken enkele eilanden. "Kun je ze op de kaart terugvinden?" Maar nauwelijks was de vraag uitgesproken of scherp klonk de waarschuwing "Bergen!!" door de cockpit; ze waren een baai ingevlogen! Achteraf kon hij zich nauwelijks herinneren hoe hij het had gefikst;maar volgens de andere bemanningsleden had de vlieger in een soort Immelmann de logge dakota behoed voor een chrash tegen de bergwand. Honderdtachtig graden om,terug naar de veilige ruimte van de Pacific! Ze hadden een ovaal eilandje in de baai waargenomen. Volgens de kaart moesten ze dan aan de noordkust van het eiland Waigeo zitten. En Jeffman dus naar het zuid-oosten


Tijd voor een sjaffie - luitenant vlieger Bieger ( links) 
krijgt een vuurtje van boordwerktuigkundige Wiessenberg

Alarmbel. . . ditchen

Op een tweehonderd voet volgden ze de kust. Steeds slechter werd het zicht en zekerheid omtrent de positie verkregen ze niet. Laten we maar teruggaan naar de baai. De tanks zijn bijna leeg.
We zullen moeten ditchen en daar is het water rustig. Bovendien is het een markant punt om terug te vinden voor de OSRD. Weer draaide de X-3 om.

Drie van de vier benzinestandmeters stonden inmiddels op "nul". Veel tijd was er niet meer!

Klaar maken voor ditching! Lading overboord zetten. Eindelijk konden ook de boordmonteurs Wiessenberg en Van der Meer in actie komen. Snel verwijderden zij de parachute-exit en wierpen kostbare vracht het toestel uit. Over de radio meldden de vliegers hun plan aan Jeffman. We zien aan de baai twee kampongs. Er staat een kerkje met witte spits.

(Voor een Neptune bemanning was deze aanwijzing voldoende om meteen de juiste plaats van ditching aan Jeffman door te geven.) Er varen vier prauwen uit. De bevolking heeft kennelijk in de gaten dat we in moeilijkheden zitten. (Diezelfde bevolking dacht dat het Indonesiers waren,die een dropping uitvoerden)

Luitenant Oellers zette de laatste bocht in. Eensklaps was echter het toestel op zijn hoogteroer onbestuurbaar. Ik hou 'm niet meer. Maar met een paar rukken aan de knuppel kwam het toestel weer in z'n macht. Er had een vlonder van een uitgeworpen rubberboot even vertikaal tegen het stabilo geplakt gezeten!

Plaats innemen voor ditching. Schel weerklonk de alarmbel door het tot ondergang gedoemde vliegtuig. De vlieger bracht de vleugels horizontaal. Langzaam haalde hij de snelheid uit de kist.

Het water kwam nader en nader. Met een enorme klap sloeg de romp tegen het wateroppervlak.
De rolroeren scheurden los van de vleugels. Met een scherpe ruk draaide de kist naar bakboord;de cockpit verdween onder water. . .

Achterin vloog een niet tijdig over boord gezette buitenboordmotor door het vrachtruim en verwondde de adjudant Zandbergen.Deze was als passagier in de X-3 gestapt om eerder in Mokmer te zijn. Het was tien over twee. Enkele dinghies werden uitgezet en met medeneming van de logboeken en enkele nuttige artikelen gingen de zes bemanningsleden er in over. Kapitein Onnen vergat niet zijn uniformpet van de haak te nemen en op te zetten. Altijd correct blijven nietwaar? Binnen het kwartier waren enkele Papoea's met hun prauwen ter plaatse.
De onfortuinlijke bemanning stapte er in over en met de dinghies op sleeptouw pagaaiden zij naar de kust. Daar werden ze opgewacht door o.a. bestuursambtenaar de heer Wambrau. Deze vertelde hen,dat ze zich in de kampong Makeboom bevonden aan de noordkust van de Vogelkop,oostelijk van Sorong.


De bemanning van de X-3 in de dingies, de prauwen vonden ze net iets te wankel.
op de achtergrond hun onfortuinlijke Dakota

Redding

Uit de verschillende kamponghuizen waren inmiddels een zestal matrassen tevoorschijn getoverd,zodat de bingo aan boord van de "Keerkring" weliswaar zou worden gemist,maar de nacht in ieder geval comfortabel zou worden doorgebracht. Wilde u wat vlugger thuis zijn,stip? vroeg men met enig leedvermaak de adjudant Zandbergen.

Tegen vijf uur klonk eensklaps gebrom van vliegtuigmotoren! De X-10 passeerde de baai. Even later kwam de X-4 zelfs de baai binnenvliegen. De gestrande vliegers schoten enkele rode seinpatronen af, maar de Dak verdween weer. Maar een klein halfuur later weerklonk wederom motorgebrom.

Nu was het een Neptune die de baai invloog. Het zestal had zich inmiddels op de steiger tentoon- gesteld en het resultaat was dat telegrafist Lamme even later over de radio van de bestuurs- ambtenaar het bericht opving: zes bemanningsleden waargenomen,kennelijk in goede welstand. De definitieve redding kon nu niet lang meer duren.

En inderdaad,tegen de schemering kwam er weer een Neptune. In een door dit toestel uitgeworpen pakje zat- naast zes rolletjes pepermunt!- het bericht dat een marine vaartuig in een drie kwartier ter plaatse zou zijn!

Dies gingen de matrassen weer terug naar de verschillende eigenaars. Vol spanning keek men uit over zee naar het scheepje. Een prauw voer alvast uit om het straks langs de riffen te loodsen.
Kort na zevenen meerde de enkele dagen tevoren door een Indonesische Mitchel lafhartig aange- vallen LCPR aan het steigertje af.

Toen na een hartelijk afscheid van de kampongbevolking de bemanning van de gezonken dakota aan boord was gegaan dreigde de terugkeer naar Sorong nog in het honderd te lopen:bij het uitvaren zat de LCPR- nu zonder Papoea-loods- op een rif. Maar dankzij het naart achteren verplaatsen van vooral de gewichtige kapitein Onnen en sergeant-majoor Lamme kon het scheepje los komen.Diep in de nacht werd Sorong bereikt,alwaar een dolgelukkige squadroncommandant zijn verloren zonen opwachtte.

Het avontuur was voorbij. Met een andere kist werd daags daarop het vliegprogramma voortgezet onder het nieuwe motto van 336 squadron: "plompie in en plompie uit".

N.B.

Mokmer was in die tijd zowel militair als burger vliegveld.
De strip Boeroekoe was te klein voor de Hunters.De Neptunes van de marine konder er echter wel landen en opstijgen. Het voorval met de X-3 heb ik meegemaakt,dat wil zeggen het gebeurde in mijn term. Ik heb de dakota's zien komen zien opbouwen en zien vliegen. Squadron nr 336 (Transport squadron.)